|
نوشته یی از : مهندس شاه امیر فروغ : 19 جوزا 1388
صفحه یی از جلد دوم کتاب وزینِ
افغانستان در مسیر تاریخ
به خط زنده یاد میر غلام محمد ( غبار )
دُرُست ده سال از انتشارِ جلدِ دومِ کتابِ گران سنگِ « افغانستان
در مسیر تاریخ » این یگانه تاریخِ علمی و واقعی کشور ، میگذرد .
این اثرِ ارزشمند که در « جونِ 1999 میلادی » یعنی سی و دو سال پس
از تألیفِ آن« جون 1967 » و بیست ویک سال بعد از درگذشتِ مؤلفِ
کتاب یعنی زنده یاد میـرغلام محمد غبــار« فبـروری 1978» به همتِ
فرزندِ فرزانۀ ایشــان جنـابِ حشمت خلیل غبار اقبالِ چاپ یافت ، در
واقع ادامه و چنــد فصلِ باقیماندۀ جلــد اولِ همیــن تاریخِ با
ارزش است که در آن زمــان بـه دلیلِ استبدادِ شدیدِ ستمشاهی ،
امکانی برای چاپِ آن نبود و حتا جلد اول هم پس از چاپ ، توقیف و
زندانی گردید .
حقیــر به منــاسبتِ گرامیــداشتِ دهمین سالِ انتشــارِ ایـن
تاریخِ وزین ، همچنین طبقِ وعدۀ قبلی در موردِ معرفیِ اشعار و
نوشته های دیگری از زنــده یاد غبار ، صفحه یی از نسخۀ خطیِ کتــاب
را که شعریست سیاسی ، انقلابی و مردمی و از تراویده های اندیشۀ
ژرف و دیدِ وسیعِ زنده یاد غبار میباشد که در آن از خود کامگی ها ،
ظلم ها و ستمِ هایی که نادر شاه و برادرانش در حقِ مردم رواداشته
اند ، حرف میزند و مردم را به اتحـــاد و مبــارزه علیــه ظلم و
فسادِ آنــان دعوت میــکند ، همچنیــن مبارزین را بــه تشکیلِ
احــزابِ مردمی و بــرانـــدازی حـــکومتِ خود کــامگان فرا
میخواند ، تقدیمِ دوستـــدارانِ تـــاریخ و ادب مینمـــایم . ایــن
شعر که در حـاشیۀ نسخۀ خطی آن یادداشتی به خطِ آقای حشمت خلیل غبار
به شرح زیر به چشم میخورد : « شعر شاد روان میر غلام محمد غبــار
بخط آن جناب که در جــلد دوم افغانستــان در مسیـــر تـــاریخ
چـــاپ شده است . » زینـــت بــخشِ صفحۀ 153 کتــاب ، زیرِ عنوانِ
« نتیجۀ مبارزاتِ روشنفکران » میباشد .
دستِ اتحاد
سروده یی از : زنده یاد میر غلام محمد غبار
ز ظلم جــان بلــب آمد ، چـــه انتظـــار کشیــد
بیـــاد سوختـــگان ، شمع سان ، شرار کشــید
کنـــید معرکـــه بــر پـــا ، بضدِ ظلم و ستــــم
ز خـــاکِ مرتجعان ، بـــر هوا ، غبـــار کشید
در ایـــن زمانــه ، بگیتی کسی نــدید و شنیــد
حـــکومتـــی کــــه وطن را به چاله زار کشید
ستمــــگری کــــه بسودِ کلیــک و فـــامیـــلش
بــصد شکنجــه ، زما و شمــا ، دمــــار کشیـد
جنـــایتی کــه بملک ، این وطن فروشان کـرد
خمیــد چرخ ، چو آن بارِ ننـــگ و عار کشیـد
مظــــالمی کـــه ازوشان کشیــــد ، نسلِ جوان
گمـــان مبـــر کــه توان دوشِ روزگـــار کشید
چنـــان بخلق « مســاوات و عدل » برپا کرد
کـــه کل زیان ، به جز اشراف و پولدار کشید
نـــه یـــکه مـــا و تـــو از ایـــــن فساد مینالیم
فــــغـــان و نـــالــه ز هر تیره و تبــــار کشید
ازاینـــگروهِ کـــفن کش ، کـــه تـــا زپـــا نفتد
گمــــان مبـــر ز فجـــایع ، کنون کنـــار کشید
نشستــــه دست به پـــهلو ، امیدِ خیر و صلاح
چســان تــوان ، ز چنیــن بانــدِ نابـــکار کشید
نجـاتِ هموطنــــان ، بستـــه بر جهادِ شماست
کـــمـک ز غیــر نشـــاید کــــه انتظار کشیـــد
بـــپـا شـــویـــد و بـــهم دستِ اتــــحاد دهیــــد
کـه داد از ایــن حکومتِ بــی بند و بــار کشید
گــذشت دورِ شــکیــب و رسیـــد فرصــتِ آن
چــه خوش ز حرف ، عمل را بـکارزار کشید
شویـد در پـــی تشکیـــلی ، ای ستـــم زدگـــان
کــه جانِ سلامت ، از ایــن وضعِ بیقرار کشید
بـایـــن و آن نــــشود رفعِ قـــهرِ خلـــق ، مگر
کــه انـــتــقام بـــه شمشیــــرِ آبــــدار کــشیـــد
زنیـد دست به یـــک انــــقــــلابِ ظلم شـــکن
کـــه یــک یـک سرِ این خاینـــان به دار کشید
ز مـــن مپــــرس ز بیـــدادِ ایــن رژیمِ خبیــث
چــــه دیـــد دیـــده و ایـــن قلبِ داغدار کشیـــد
چها گذشت بما ، زین « سه گانه » دشمنِ نوع *
گداخـــت صبـــر و فـــغان از دلِ فـــگار کشید
کنیـــــد روی وطن پـــاک ، ازایـــن پلیــدان تا
بـــرویِ از خـــود و بیـــگانه ، افتـــخار کشیـد
* در این شعر، منظور از واژۀ « سه گانه » کنایه از نادرشاه و دو
برادرش میباشد .
در خاتمه با ذکرِ فرازی از وصیتنامۀ این مبارزِ نستوه و خاطره یی
از دورانِ خورد سالی دانشمندِ فرزانه آقای حشمت خلیل غبار کـــه در
صفحۀ 274 این کتاب به چاپ رسیده ، به این مقال پایان داده و به
روانِ پاک این مؤرخِ بی بدیل ومبارزِخستـگی نا پذیردرود میفرستم
ویاد وخاطره اش راهمچنان گرامی میدارم.
در پـــاراگرافِ دوم صفحــۀ 274 در فرازی از وصیتنـــامۀ این آزاده
مردِ وارسته میخوانیم : [ من برای فرزندان خود نعمت توحید بـالله و
توفیق خــدمت و شفقت به بینوایــان و همنوعان میخواهم کــه نتیجــۀ
آن آرامی ضمیر و وجدان و خوشبینی نسبت به حیــات و ممـات است . ]
و در پــاراگــرافِ بعدی از زبــانِ فرزنـــدِ ارجمندِ شــان چنین
میخوانیم : [ غبــار از رنج انسان و بخصوص بینوایان عمیقاً متحسس
میشد ، بطور مثال : زمانی را بیاد دارم که من « حشمت خلیل غبـار »
پسر خورد سالی بودم ، در یکی از روز های سرد زمستـــان که برف شدید
میبارید با پـــدرم « میر غلام محمد غبار » در جادۀ ولایت کابل
روان بودیم ، او دستم را گرفتــه بود . در کنــج دیواری مردی پیــر
را دیدیــم کــه از سرما میلرزیــد و از نگاه مؤقرش حزن و اندوه
میبارید . این مرد تنها پیرهن و شلوار فرسودۀ در بر داشت . پدرم
بالاپوش خود را از تن بــر کشید و به این مرد بــداد ، و خود تمام
زمستــان را بدون بالاپوش سپری کرد ، زیرا این یگانه بالاپــوش او
بود و او تــوان خریــد بالاپوش دیگری را نداشت . این کردار او زیر
دانه های درشت برف آنروز از انظار دیگران مستور بود ولی من احساس
عمیق بشر دوستی را از نزدیک میدیدم . ]
با عرض ادب :مهندس شاه امیر فروغ
 |