از علیزاده:7حوت1387

ستاد مشترک رسانه یی افغانستان بوجودآمد

درپی تحولات سی سال پسین جامعه رسانه یی افغانستان سی مرتبه رشد کمی یافته است، این پیشرفت نه محتوایی است ونه درون مایه ای. سی سال پیش شمار همه نشرات کاغذی وصوتی جمع تلویزیون از 10 مورد نمی گذشت، اما نتایج کار فرهنگی و روشنگری برخاسته ازاین ابزارها از دیروز تا امروز بسیار متفاوت است.

امروز شمار رسانه های کاغذی، شنیداری و سیمایی به سیصد میرسد، درحالیکه اگر نشرات الکترونیک را درنظر بگیریم؛ تمام آنها به هزار مورد نزدیک خواهد بود. بنابرین با بیش از یکهزار نامه ورسانه و حنجره موجی و صدایی، هنوز جامعه در اعماق نابیداری و فقدان آگاهی دست وپا میزند. این تناقض وحشتناک است واگر امکانات پایه یی درکشور فراهم نشود، شماره یکهزاری رسانه هارا ده مرتبه هم افزایش بدهیم، بازهم مردم بدون آگاهی میمانند.

جامعه ای که جزم پنداری ( خشکه مذهبی بودن و طریقه های غیر انسانی بعنوان روشهای جدید اسلامی در جوانان پروریدن) را زمینه میدهد، جامعه ایکه هشتاد درصد مردم، دریکروز پنجبار زیر نام ارشادات مذهبی و حرکتهای عبادی – سیاسی ازتعابیر و تفاسیر نادرست و برداشتهای بسیار غیر واقعی ازدین می شنوند، چگونه میتواند بسوی آگاهی امروز هم ازدین وهم ازدنیا بیاید.

بهرامید رویکرد مردم به رسانه ها وگرایش فعالان رسانه ای به افزایش واحدهای بیداری بخش در کشور، امر مهمی است. جامعه به چهره های تابناک سیاسی وفرهنگی هویت می یابد، نظام رسانه یی بایستی سمت بیداری را بسوی فردا بنهد و راه را کوتاهتر سازد. درروزگار پیشین اگر دوسه روزنامه بیشتر نداشتیم؛ شخصیتهای نامداری آمدند و بیک نسبت جامعه را بیداری دادند.

امیدواریم نقش سازمان سراسری تنظیم امور خدمات فرهنگی- سیاسی که همان دولت است، از کسوت غیر مردمی به مردم پایگی بدل شود وبیماریهای خشونت زدگی و نفرت پروری تباری و طایفه ای از طریق دولت درمان گردد. هنوز که هنوز است این کشور دارای دولت نشده است و همه دولتهای آمده تا امروز را میتوان حاکمیت غیرمردمی وعامل استبداد کبیر وصغیر دانست.

چند نمونه از گزارشات ساختار های نوین برای فعالیت نظام رسانه یی در افغانستان، را از یادداشت های مطبوعات کابل بخوانیم تا مفهوم شود که "مهر "

اساسا چیست وبرای چه امری بوجود آمده است. من انتظار ندارم که این نهاد رسانه ای متعلق به دروازه های بسته در پشت سیاستهای برهم زن دولت قرار داشته باشد. 

مرکزهمبستگی  رسانه ها (مهر) درکابل ایجاد شد

شمار رسانه های افغانستان به سیصد می رسد

نهاد جدیدی برای دفاع از حقوق روزنامه نگاران و رسانه ها با عضویت حدود ۵۰ رسانه تصویری، شنیداری و چاپی در افغانستان ایجاد شده است.مسئولان این نهاد که موسوم به مرکز همبستگی رسانه ها (مهر) است، می گویند دفاع از حقوق روزنامه نگاران و آزادی بیان در افغانستان از هدفهای اصلی آنان است.

عالم هاشم، معاون این مرکز گفت که حمایت از منافع ملی و نگهداری فرهنگ و ارزشهای ملی و جلوگیری از ورود فرهنگهای بیگانه از دیگر هدفهای این نهاد است.

آقای هاشم گفت: "ما چند هدف مهم را دنبال می کنیم: ما چه در رادیو، چه در تلویزیون و چه در نوشتار در مطبوعات چاپی، سعی می کنیم منافع و مصالح افغانستان را در نظر بگیریم. همچنین سعی می کنیم که مانع ورود فرهنگهای وارداتی شویم. توجه می کنیم به احیای پاره ای از ارزش های ملی و دینی که متروک مانده است."

او همچنین افزود: "ما از حقوق روزنامه نگاران دفاع می کنیم و از آزادی بیان می توانیم دفاع کنیم."

مسئولاین این نهاد می گویند این نهاد "مستقل" است و حدود ۵۰ رسانه تصویری، شنیداری و چاپی آزاد در آن عضویت دارند.

این در حالی است که پیش از این چند نهاد مشابه دیگر نیز در افغانستان ایجاد شده و شماری از رسانه ها و روزنامه نگاران در آنها عضویت دارند. دست کم هفت مرکز مشابه در شهر کابل فعالیت دارند.

بشیر هافت، یکی از اعضای اتحادیه ملی روزنامه نگاران در کابل بر بی طرفی مراکز حمایت از روزنامه نگاران تاکید می کند و می گوید که روزنامه نگاران باید با ایجاد یک مرکز نیرومند و بی طرف فعالیتهای هماهنگ داشته باشند.

آقای هاتف گفت: "ما در مرکز خود رسانه های محلی داریم- رسانه هایی که به زبان ویژه ای برنامه پخش می کنند. اگر این مرکز بتواند تمام رسانه ها را به خود جذب کند، می تواند مبدل به یک مرکز ملی شود. اما اگر این مرکز جانبدار باشد و شماری از رسانه ها را دور خود جمع کند، باعث اختلاف میان رسانه ها می شود."

شماری از کارشناسان می گویند در شرایط کنونی تعدد مراکز دفاع از حقوق روزنامه نگاران و رسانه ها نه تنها باعث هماهنگی میان رسانه ها نمی شود، بلکه مشکلات موجود بر سر راه رسانه ها را بیشتر هم می کند.

در سال های اخیر فعالیت های رسانه ها در افغانستان به طور قابل ملاحظه ای افزایش یافته است. در حال حاضر شماررسانه های تصویری، شنیداری و چاپی در افغانستان نزدیک به ۳۰۰ رسانه می رسد.

شمار زیادی از روزنامه نگاران افغان در این رسانه ها سرگرم کارند، اما در برخی از مناطق ناآرام این کشور چالشهای امنیتی بر سر راه آنان قرار دارد.

سازمانهای مدافع حقوق روزنامه نگاران بارها از دولت افغانستان خواسته اند که در باره تامین امنیت روزنامه نگاران گامهای جدیدتری بردارد.

وزارت اطلاعات و فرهنگ افغانستان می گوید در مورد منع پخش تصویرهای تکان دهنده و خشونت آمیز از تلویزیون های این کشور از شدت عمل بیشتری کار می گیرد.

پخش تصویرهایی تکان دهنده از صحنه های انفجار، پاره هایی از اعضای بدن انسان، لباسهای خون آلود از تلویزیون های خصوصی و حتی تلویزیون دولتی افغانستان با واکنشهای منفی مواجه شده است.

دین محمد مبارز راشدی، معاون وزارت اطلاعات و فرهنگ در گفتگویی با بی بی سی گفت پیش از این در فراخوانی از رسانه های تصویری این کشور خواسته شده بود از پخش صحنه های خشونت آمیز خودداری کنند. اما به گفته آقای راشدی، پخش این گونه تصویرها از تلویزیون ها هنوز هم کماکان ادامه دارد.

آقای راشدی پخش تصویرهایی "متاثر کننده ای" که صحنه های انفجار، اعضای بدن انسان و لباسهای خود آلود را نشان دهد "غیرقانونی" دانست.

معاون وزارت اطلاعات و فرهنگ می گوید در صورت ادامه این وضعیت، برای توقف پخش این گونه تصویرها از "شدت عمل بیشتری" کار خواهد گرفت.

آقای راشدی گفت: "بعد از تذکراتی که ما دادیم احتمال دارد که یک مقدار شدیدتر عمل کنیم و جلو بعضی از (آگهی ها) و تصاویری که در رسانه ها هست، گرفته شود."

او افزود: "در صورتی که مواردی باشد که بسیار با موازین قانونی هماهنگ نباشد و تاثیرش بسیار منفی باشد، حتماً جلوش را خواهیم گرفت."

بخشی از تصویرهایی که تکان دهنده و خشونت آمیز خوانده شده، همراه با آگهیهای نهادهای امنیتی افغانستان پخش می شود که عمدتاً برای پیشگیری از بمبگذاریهای انتحاری در این کشور تهیه و پخش می شود.

این آگهی ها در میان آگهی های بی شمار تجارتی و مانند آنها در برابر پول از تلویزیونهای خصوصی و دولتی افغانستان پخش می شوند.

با این حال، چرا نهادهای دولتی افغانستان اقدام به پخش تصویرهایی می کنند که از لحاظ حرفه ای "نادرست" و از نگاه قانونی "ممنوع" دانسته می شود؟

زمری بشری، سخنگوی وزارت داخله (کشور) افغانستان می پذیرد که تصویرهای آگهی های ضد بمبگذاری انتحاری نهادهای امنیتی "واضحاً انفجاها و افراد غیر نظامی را که دراین را نشان می دهند و افراد غیرنظامی که در نتیجه این انفجارات تلف می شوند."

اطلاع رسانی؟

اکثر صحنه هایی را که من خودم (در این آگهی ها) دیده ام، روی روحیه بینندگان، به ویژه جوانان تاثیر منفی می گذارند. حتی بعضی از صحنه های خشونت آمیز در این آگهیها را من خود نمی توانم ببینم

ظاهر شمس، استاد دانشگاه

آقای بشری می گوید هدف از پخش این گونه تصویرها "مغشوش ساختن اذهان مردم نه بلکه اطلاع رسانی" است.

سخنگوی وزارت داخله گفت: "ما ناچاریم به مردم نشان دهیم که چنین اعمال (بمبگذاریهای انتحاری) نتایج بدی را در قبال دارد و از طرف دیگر به کسانی که به اعمال تروریستی دست می زنند، بگوییم که یا به نحوی از اعمال شان دست بردارند و یا هم بدانند که اعمال شان چه نتایجی در قبال دارد."

آقای بشری گفت: "من فکر می کنم این گام مثبتی است تا مردم آگاه شوند و بیشتر با نیروهای امنیتی کمک کنند. بدون شک همه ما از این نکته رنج می بریم."

اما ژنرال ظاهر عظیمی، سخنگوی وزارت دفاع افغانستان می گوید پخش آگهی های دارای تصویر تکان دهنده و خشونت آمیز، بیشتر ناشی از "هرج و مرج رسانه ای" در افغانستان است.

به گفته او، برخی از این آگهی ها توسط شماری از نهاد ها و شرکتهای خصوصی تهیه و از طریق تلویزیون ها پخش می شود که وزارت دفاع در تولید و پخش آنها "هیچ نقشی ندارد".

سخنگوی وزارت دفاع گفت: "در تولید آگهی هایی که خود ما می سازیم، بسیار دقت می شود از تصاویری که باعث آسیب دیدن افکار عمومی می شود یا به نحوی نشاندهنده فضای مملو از خشونت است، استفاده نشود. به هیچ وجه ما آنها (آگهی های با تصاویر خشونت آمیز) را ترتیب و تنظیم نمی کنیم."

نامناسب

ما ناچاریم به مردم نشان بدهیم که چنین اعمال (بمبگذاریهای انتحاری) نتایج بدی را در قبال دارد و از طرف دیگر به کسانی که به اعمال تروریستی دست می زنند، بگوییم که که از اعمال شان دست بردارند و یا هم بدانند که اعمال شان چه نتایجی را در قبال دارد

ازمری بشری

به باور بسیاری از کارشناسان پخش تصویرهای از صحنه های انفجار و قربانی شدن غیرنظامیان در بمبگذاری ها، از نظر حرفه ای "نادرست" است.

ظاهر شمس، استاد روانشناسی در دانشگاه تعلیم و تربیه کابل می گوید برخی از آگهی هایی که از سوی ارتش و پلیس افغانستان برای جلوگیری از بمبگذاری ها و حملات انتحاری از طریق تلویزیون ها پخش می شود، همراه با صحنه های "نامناسبی" است که از نگاه روانی پخش آنها درست نیست.

آقای شمس می گوید: "اکثر صحنه هایی را که من خودم (در این آگهی ها) دیده ام، روی روحیه بینندگان، به ویژه جوانان تاثیر منفی می گذارند. حتی بعضی از صحنه های خشونت آمیز در این آگهی ها را من خود نمی توانم ببینم."

ممنوع

بعد از تذکراتی که ما دادیم احتمال دارد که یک مقدار شدیدتر عمل کنیم و جلو پخش بعضی از (آگهی ها) و تصاویر، گرفته شود.

مبارز راشدی

صدیق الله توحیدی، کارشناس مسائل رسانه ای می گوید براساس قانون جدید رسانه های همگانی افغانستان پخش تصویرهای خشونت آمیز از طریق رسانه های همگانی از موارد "ممنوعه" است.

مطابق بند هشتم ماده ۴۵ این قانون رسانه ها پخش مطالبی که به "امنیت روانی" مردم آسیب برساند، از طریق رسانه های همگانی ممنوع است.

آقای توحیدی می گوید مطابق قانون رسانه های افغانستان، هیچ رسانه ای نباید اقدام به پخش تصویرها و صداهایی کند که به نحوی خشونت را دربر داشته باشد. به گفته او، مردم با دیدن این گونه تصویرها احساس ناامنی می کنند.

به گفته آقای توحیدی، رسانه ها به دلیل این که در بدل پول اقدام به پخش این آگهی ها می کنند، به محتوای آنها توجهی نمی کنند. او می گوید وزارت اطلاعات و فرهنگ باید ضمن جلوگیری از پخش تصویرهای نادرست، رسانه ها را یاری رساند تا از این موضوع اگاه شوند.

با این حال دشوار به نظر می رسد که رسانه های افغانستان بتوانند در کوتاه مدت به درجه ای از معیارهای حرفه ای برسند که بر اساس آن تاثیر"روانی" روانی مستقیم و یا غیر مستقیم مطالب و تصاویر، بر مخاطبان به گونه درست در نظر گرفته شود.

علیزاده