داکتر دستگیر رضایی: 25 جدی 1387

هوشدار رئیس شورای ولایتی ولایت بلخ در مورد تخریب ساحل دریایی آموجانب افغانستان خیلی جدی ومسولانه است

اخیرآ بتاریخ 7جنوری 2009  اظهارات اقای فرهاد اعظمی رئس شورای ولایتی ولایت بلخ مبنی بر تخریب ساحل دریای آمو سمت افغانستان، که گفته میشود در بعضی از قسمت ها الی 30 کبلو متر مسیر دریا بسترش را  به جانب افغانستان عیوض نموده است از طریق تلویزیون آریانا به نشر رسید وهمچنان صدای کسانی پخش شد که به مناطقی در آن سوی دریا اشاره داشتند که مدت ها قبل قریه ومحل سکونت شان بود. واقعآ شنیدن این خبر برای هر شهروند با احساس و ومیهن دوست افغانستان تکان دهنده واستخوان سوز می باشد.

طوریکه که میدانیم افغانستان با همسایگان شمالی خود( تاجکستان،ازبکستان،ترکمنستان و درسابق اتحاد شوروی) 1888 کیلومتر سرحد مشترک دارد. واین سر حد در دوره امارت امیر شیر علیخان درسال 1873 میلادی بین روسیه تزاری وافغانستان تثبیت گردید ودریای آمو به حیث سرحد بین دوکشور افغانستان وروسیه قبول گردید.این خط مرزی از جهیل"زرکول" آغاز وتا "خم آب" امتداد دارد. همچنین در سال 1887 میلادی از خم آب تا دره ذوالفقار خط سرحدی به طول 560 کیلومتر بین افغانستان وروسیه تزاری تعیین وتثبیت گردید. وبعد از استقلال کشور های تاجکستان ،ازبکستان وترکمنستان ، سرحدات یاد شده بین افغانستان با این کشور ها باقی مانده است.

دریای آمو بحیث سرحد بین این کشور ها میباشد ومسیراین دریا از مدتها قبل تدریجی از آثرتخریب ساحل سمت افغانستان بستر اصلی را ترک وچندین کیلومتر وحتا در بعضی از جاها تا عمق حدود 30 کیلومتر در خاک افغانستان بستر گرفته ودر صورت عدم اتخاذ تدابیر موثر وعاجل مبنی بر تحکیم اساسی ساحل حجم خسارات بالا رفته و کنترول آن مشکل خواهد شد، وعلاوتآ دشواری های جدی سرحدی را بین افغانستان وکشور های نامبرده بوجود می آورد.

قابل ذکر است که دریای آمو نه فقط سرحد بلکه یکی از منابع طبیعی با ارزشیست که خداوند به ما لطف نموده است تا از مزایای مختلف آن به نفع پیشرفت اقتصادی در کل وبهبود محیط زیست ،آبیاری وانکشاف زراعت وصنعت ماهی پروری وتولید انرژی به صورت خاص استفاده نمود. ولی متآسفانه از همان آغاز از اثرعدم موجودیت دولت های ملی قوی ومسول  وامکانات مالی واقتصادی افغانستان نتوانسته نه تنها به تحکیم ساحل دریا نایل شود،بلکه از آب،ماهی ومنابع طبیعی زیرزمینی آن که حق قانونی اش است استفاده لازم نماید. اما همسایه های شمالی ما سابق شوروی واکنون تاجکستان،ازبکستان وترکمنستان علاوه بر تحکیم ساحل جانب خویش از تمامی امکانات این دریا یکجانبه بنابر موقعیت قوی شان سودی مضاعف وغیر مشروع برده اند. اکنون که وضعیت سیاسی نظامی تغییر نموده ونفوذ مستقیم روسیه در منطقه کم رنگ شده، افغانستان میتواند تحکیمات دریا را نیز در اولویتهای درجه یک بازسازی وتوسعه شامل سازد و زمینه تدارک منابع مالی آنرا به کمک جامعه جهانی مساعد نماید.وباقی مسایل را باهمسایه های خویش که مشترکات  فرهنگی ،تاریخی،زبانی دارد در فضای دوستانه ودرحضورجامعه بین المللی حل وفصل نماید.

موضوع تحکیمات ساحل دریا آمو یک موضوع جدی وحیاتی است  که باید بصورت دقیق وعلمی پروژه آن سروی  وبا استندرت های تخنیکی بررسی  وبه منصه اجراقرار داده شود.گرچه در گذاشته ها یه شکل پراگنده اقدامات صورت گرفته است اما به دلیل غیر اساسی  ومقطعی بودن حیثیت کلوخ درآب ماندن وگذشتن از آن را داشت، به غیر از اتلاف نیروی بشری ومنابع مالی نتیجه دیگر بدست نداده است. چنانکه دوسال قبل نیز این موضوع از جانب وزیر زراعت وقت اقای عبیدالله رامین  در شمال مطرح شد ولی معلوم نشد که چرا کار اساسی در زمینه صورت نگرفته ویا اگر گرفته باشد شاید همان تجربه های معمولی غیر موثر تکرار شده باشد.

خوشبختانه این بار موضوع از طریق مسولین ولایت بلخ بخصوص رئیس شورای ولایتی اقای فرهاد اعظیمی ووالی ولایت اقای اعطا محمد نور به شکل جدی ومسولانه شناسائی ومطرح گردیده وتوجه دولت را به این مهم مطالبه نموده است.

حالا وظیفه دولت است که بدون ضیاع وقت دست به عمل زند نگذارد که بیش ازاین به پیش چشم های مان خاک وطن قطعه قطعه طعمه آب شود. زیرا این کارحیثیت قطع کردن پارچه های از بدن را برای هر شهروند این مرزوبوم به خصوص صاحبان زمین ها وساکنین شمال کشور دارد.

بنده به صفت یک شهروند این کشور واگاه از عواقب آن از دولت مرکزی ،مسولین ولایات مرزی وبه ویژه رهبریت ولایت بلخ که درایت وکفایت ایشان در اداره امور،بازسازی واحیآ ، حفظ وانکشاف مفاخر فرهنگی به اثبات رسیده است تقاضا مینمایم تا هرچه زودتر راه حل این معضل را چستجو نموده وجلوتخریب واز دست دادن خاک را بگیرند، زیرا اگر امروز این اقدام صورت نگیرد فردا دیر خواهد بود.

داکتر دستگیر رضایی

13جنوری 2009 امرسفورت هالند